Decennialang vormde de zogenaamde quasi-immuniteit van de uitvoeringsagent een pijler van het Belgische rechtssysteem. Dit bood bescherming aan bestuurders en beperkte hun persoonlijke aansprakelijkheid.

Deze regel leidde echter soms tot onrechtvaardige situaties. Zo konden bij fouten van onderaannemers alleen de hoofdaannemer aansprakelijk worden gesteld. Als deze failliet ging, stonden klanten met lege handen.

Deze quasi-immuniteit verdwijnt nu met de invoering van het nieuwe wetboek voor buitencontractuele aansprakelijkheid, als onderdeel van de algehele vernieuwing van het eeuwenoude Burgerlijk Wetboek, geïnitieerd door voormalig minister van Justitie Koen Geens (CD&V).

Sinds de wet van kracht is geworden, is de automatische bescherming van de uitvoerder vervallen. Dit betekent dat benadeelde klanten en opdrachtgevers nu rechtstreeks bestuurders en werknemers kunnen aanspreken om schade te vergoeden die voortvloeit uit hun fouten.

Deze verandering heeft vooral gevolgen voor bestuurders van vennootschappen. Terwijl voorheen een strafbaar feit nodig was om een bestuurder persoonlijk aansprakelijk te stellen voor een fout van de vennootschap, volstaat nu een eenvoudige fout, zoals een inbreuk op de vennootschapswetgeving of een gebrek aan zorgvuldigheid.

Het risico op persoonlijke aansprakelijkheid wordt hierdoor aanzienlijk vergroot, waardoor werknemers zich mogelijk moeten verdedigen in de rechtbank.

Ook werknemers worden beïnvloed door deze verandering. Hoewel zij voorheen alleen aansprakelijk konden worden gesteld voor ernstige of opzettelijke fouten jegens hun werkgever of derden, kunnen klanten hen nu rechtstreeks aanspreken in geval van fouten.

Werkgevers kunnen hun werknemers beschermen tegen het wegvallen van de automatische bescherming door aansprakelijkheid uit te sluiten in contracten met klanten. Bovendien kunnen werknemers aansprakelijkheidsbeperkingen inroepen in hun contracten met hun werkgever.

Hoewel deze bescherming oorspronkelijk niet in de nieuwe wet was voorzien, is deze later toegevoegd na lobbywerk vanuit de bedrijfswereld. Toch hebben veel bestuurders, vooral van kleinere bedrijven, nog niet dergelijke contracten. Ook heel wat aansprakelijkheidsverzekeringen hebben een update nodig na de verandering van het wetboek.

De nieuwe regels gelden in principe voor alle nieuwe schadegevallen, zelfs als de aansprakelijkheid gebaseerd is op bestaande contracten.

Sommige experts zijn sceptisch over deze hervorming, vanwege het risico dat uitvoeringsagenten nu het solvabiliteitsrisico van een vennootschap dragen. Anderen benadrukken echter dat het vorige systeem oneerlijk en moeilijk te begrijpen was, terwijl bestuurders en werknemers nog steeds aanzienlijke bescherming genieten onder het vernieuwde vennootschapsrecht.

Bron: De Tijd